Trong các cơ cấu truyền động của xe tay ga, thì tiếng động phát ra từ bộ nhông truyền bánh sau (hay còn gọi là láp) là phức tạp và khó khắc phục nhất. Trong bài viết ngày hôm nay, ScooterVietnam.Vn xin phép được chia sẻ những chi tiết kỹ thuật của bộ láp, cơ cấu hoạt động, nguyên nhân gây ra tiếng ồn (tiếng hú) trên các dòng xe tay ga. Xin mời quý đọc giả tham khảo.

#1. Bộ láp xe tay ga tại sao phải có tiếng ồn (nhất là dòng SH Việt, Air Blade, Nouvo…)

Bộ láp trên xe tay ga hiểu đơn giản là việc thay đổi vòng tua từ máy xuống bánh xe. Bất kì loại xe nào từ xe số đến xe tay ga và ngay cả xe hơi đều có hệ thống này. Hệ thống này bao gồm một loạt các bánh răng lớn nhỏ ăn khớp với nhau nhằm mục đích thay đổi vòng tua truyền động của hệ thống máy đến bánh xe theo tốc độ cố định. Trong bộ láp tất cả các thành phần như bánh răng, vòng bi, trục, thiết bị làm mát, bôi trơn, và lốc cố định đều có vai trò cực kì quan trọng. Tuy nhiên trong cơ khí, tất cả các sai số đều có thể xảy ra, điều này dẫn đến sự giao động không muốn có ở các bánh răng khi truyền động mà trong bài viết này chúng tôi gọi là giao động rung giữa các bánh răng. Cơ cấu rung gây ra rung động áp lực (hay còn gọi là âm thanh) trong không khí xung quanh. Điều này có thể được hình dung giống như nguyên tắc hoạt động của còi hoạc kèn, bất kì sự giao động nào trong không khí cũng tạo ra tiếng ồn. Giao động càng lớn thì tiếng ồn càng to.

banh-rang-lap-xe-tay-ga

#2. Xe tay ga bị hú láp, tại sao có xe bị ít, tại sao có xe bị nhiều?

Sau khi đã tìm hiểu được nguyên nhân của tiếng hú thì chúng tay quay lại với câu hỏi, tại sao có trường hợp bị hú có trường hợp không bị. Câu trả lời cực kì đơn giản: đó là lỗi kỹ thuật. Lỗi kỹ thuật ở đây bao gồm khâu thiết kế gia công không chuẩn xác, bị sai số nhiều ở các nhông truyền, hoặc do chất liệu không tốt, dễ bị mòn. Đối với xe mới, nguyên nhân chính được xác định có thể là do chất lượng gia công bánh răng không tốt cộng với việc sử dụng chất liệu không đạt tiêu chuẩn, quá mềm và dễ mòn dẫn tới vận hành một khoảng thời gian ngắn làm cho bánh răng bị khuyết, mòn không đền, bị quăn không còn ăn khớp với nhau chuẩn, dẫn tới bị trượt và rung khi xoay ở tốc độ cao tạo tiếng hú. Đối với các xe đã được sử dụng một thời gian thì có thể do một số nguyên nhân khác nhau như (nhớt láp dở ít bôi trơn kèm quá nóng, tải quá nặng, và đặc biệt là nước vào nhớt lap…). Cần nhắc lại là, sự rung động giữa các bánh răng chắc chắn là phải có, nhưng nếu chuẩn thì sẽ phát ra tiếng hú rất nhỏ theo nghiên cứu là dưới 20 db nên tai người trong lúc vận hành không nghe thấy, các lỗi kỹ thuật nêu ở trên sẽ dẫn đến bộ truyền động bị hú rất lớn có trường hợp lên đến 80 db, lúc này tai người phát hiện rất rõ, đặc biệt là khi đi sát lề hoặc con lương, tiếng hú gió sẽ bị vọng lại.

#3. Cách khắc phục hú láp xe tay ga

Hiện nay không chỉ ở Việt Nam mà tất cả các người dùng và kỹ sư giỏi trên thế giới đều đang rất đau đầu về tiếng ồn này, và dường như chưa có các khắc phục dứt điểm khi đã bị hú. Cách hoàn hảo nhất là thay luôn bộ láp khác, tuy nhiên cách này rất tốn kém và rủi ro cũng rất cao, một bộ láp trong xe đã không hoàn thiện thì thay lap khác theo xe cũng chỉ là vấn đề thời gian để bị hú lại thôi. Do đó SHVN thường bị hú vì chất lượng láp dở, có thay bộ khác nó cũng hú tiếp thôi, hiếm hoi có những bộ láp chuẩn thì chạy hoài không hú (với điều kiện bảo dưỡng kĩ và xài nhớt tốt). Cách phức tạp hơn được cho là xẻ rãnh lap để tăng bề mặt bôi trơn của nhớt. Dưới đây là hình minh chứng:

hop-so-xe-tay-ga

Tuy nhiên việc xẻ rãnh này khá khó khi không có máy móc chuẩn, và nó cũng phát sinh nguy cơ tiềm tang của việc cong răng khá nguy hiểm.

Ngoài ra, bạc đạn hoặc cố định trục cũng là những các làm phổ biến, tuy nhiên khả năng hết và tái hú là hên xui và tùy xe có thể làm được hay không. Nói tóm lại khác phục hú láp là điều rất khó và phức tạp. Cách dễ dàng nhất để bảo trì bộ láp và khắc phục một phần hú láp là sử dụng nhớt đúng chuẩn và chất lượng cao. Dưới đây mình xin trình bày một chút về các cấp độ nhớt để quý độc giả có thể lựa chọn đúng loại mình cần.

#4. Nhớt láp và cá bí mật đằng sau những chỉ số:

Thứ nhất chúng ta nên xét đến việc tại sao phải có nhớt láp trong hộp truyền động của xe tay ga. Nhớt láp là một chất bôi trơn đối với truyền dẫn. Nó luôn có một độ nhớt cao hơn để bảo vệ tốt hơn các bánh răng và thường được kết hợp với một mùi lưu huỳnh mạnh đó là chất phụ gia chứa những cực áp EP. Độ nhớt cao đảm bảo truyền của chất bôi trơn trong suốt quá trình quay của bánh răng, loại bỏ không khí lưu chuyển để giảm tiếng hú gió khi các bánh răng hoạt động.

Phụ gia EP có thành chính chứa phốt pho và hợp chất lưu huỳnh điều này gây là hiệu ứng mà tiếng anh gọi là “Synchro” có nghĩ là sự đồng bộ. Độ phụ gia EP càng nhiều trong thực tế hoạt động như một thành phần dẫn động thứ cấp để cố định các khớp nối và khe hở trong bánh răng từ đó giảm rung động và tiếng hú, tuy có EP lại khả năng có tính ăn mòn các kim loại màu vàng như đồng ví dụ như đồng và thau nên không thể được sử dụng rộng rãi trong các hệ thống truyền động. Một tin tốt là láp xe tay ga không phải kim loại vàng nên sử dụng vô tư.

Trên thị trường nhớt lap hiện này, thường người tiêu dùng chỉ thường nghĩ rằng nhớt đặc theo độ nhớt ví dụ 75W-90 sẽ giảm hú láp hơn 75W-70. Nhưng thực tế những bí mật của những chỉ số khác trên chai nhớt láp là những tác động giảm hú thầm lặng mà ít người biết. Chỉ số EP trên chai nhớt được kí hiệu bằng thông số GL có tác động rất lớn trong vai trò giảm hú láp. Nguyên tắc hoặc động của EP là tạo ra những Ion phân cực âm và dương với từ tính vừa đủ giúp cố định chuyển động của các bánh răng và bạc đạn láp.

bac-dan-lap-xe-tay-ga

Ví dụ đơn giản của hệ thống đánh giá nhớt API loại GL-4 chỉ định dung cho bánh răng xoắn ốc bánh răng ở trục xe ô tô hoạt động theo tốc độ vừa phải và tải nhẹ. Trong khi API loại GL-5 chỉ định dung cho các loại chuyển động phức tạp hơn của bánh răng, đặc biệt trong trục ô tô dưới tốc độ cao, điều kiện-men xoắn cao. Nhớt có được độ bôi trơn này đủ điều kiện theo đặc điểm kỹ thuật quân sự Mỹ MIL-L-2105D (trước đây là MIL-L-2015C), MIL-PRF-2105E và SAE J2360  cũng đáp ứng các yêu cầu của cấp nhớt API GL-5.
Do đó chọn loại nhớt có chỉ số GL5 sẽ cho sự giảm hú tốt hơn cả độ nhớt đặc ví dụ nhớt 75W-140. Dưới đây là một chai nhớt tổng hợp hoàn toàn đạt GL5 mà Scootervietnam.Vn đã thử nghiệm và đặt được độ giảm hú đáng nể so với các loại nhớt GL4 có trên thị trường. Ban đọc có thể tham khảo bài viết về độ nhớt và các thông số khác tại đây: Hướng Dẫn Chọn Nhớt Xe Máy Và Cách Đọc Thông Số Nhớt

nhot-lap-agip-eni-rotra

Theo thử nghiệm của ScooterVietnam.Vn, loại nhớt Eni Rotra này có thể khắc phục đến 60% tiếng hú giá phát ra từ láp, chúng tôi xin gởi đoạn clip test xe SHVN 125 sau khi thay nhớt này, đã biến mất tiếng hú khi đã lên đến 60km/h (trước khi thay hú khá lớn ở giải vận tốc này).

ScooterVietnam.Vn xin cảm ơn quý bạn đọc giả đã theo dõi các bài viết của chúng tôi trong suốt thời gian qua. Hy vọng rằng những thông tin trên sẽ hữu ích cho bạn đọc hiểu và có lựa chọn tốt hơn về nhớt láp.

Tác giả: Khoa Phạm – giám đốc điều hành ScooterVietnam.Vn